địa chí
Định nghĩa
- Danh từ:
- Một công trình nghiên cứu, ghi chép toàn diện và có hệ thống về một địa phương (tỉnh, huyện, làng xã...): "Địa chí" là một loại sách, tài liệu chuyên khảo ghi lại đầy đủ các mặt tự nhiên, lịch sử, kinh tế, văn hóa, xã hội của một vùng đất cụ thể.
- Môn học hoặc lĩnh vực nghiên cứu về việc biên soạn các công trình như vậy.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- Thư viện tỉnh vừa mua bộ "Địa chí Thăng Long - Hà Nội" rất quý. (Thư viện tỉnh vừa mua bộ sách nghiên cứu toàn diện về Thăng Long - Hà Nội rất quý.)
- Các nhà nghiên cứu đang hoàn thiện bản thảo cuốn địa chí của huyện. (Các nhà nghiên cứu đang hoàn thiện bản thảo cuốn sách chuyên khảo về huyện.)
- Ông ấy là chuyên gia về địa chí học. (Ông ấy là chuyên gia về lĩnh vực nghiên cứu và biên soạn địa chí.)
Các cách sử dụng nâng cao
"Biên soạn địa chí": chỉ công việc nghiên cứu, thu thập tư liệu và viết nên một bộ địa chí.
- Công tác biên soạn địa chí tỉnh đã kéo dài suốt năm năm. (Công việc nghiên cứu và viết sách chuyên khảo về tỉnh đã kéo dài suốt năm năm.)
"Địa chí học": là tên gọi của một chuyên ngành khoa học liên ngành, nghiên cứu phương pháp và nội dung biên soạn địa chí.
- Địa chí học có liên quan mật thiết đến sử học, địa lý học và văn hóa học. (Chuyên ngành nghiên cứu địa chí có liên quan mật thiết đến sử học, địa lý học và văn hóa học.)
Biến thể và từ liên quan
Địa phương chí: cách gọi khác, nhấn mạnh đối tượng là một địa phương cụ thể. Đây là một từ ghép Hán Việt, trong đó "chí" có nghĩa là ghi chép.
- "Phủ biên tạp lục" của Lê Quý Đôn được xem như một loại địa phương chí về Đàng Trong. ("Phủ biên tạp lục" của Lê Quý Đôn được xem như một loại sách ghi chép về địa phương Đàng Trong.)
Phong thổ chí: một dạng địa chí cổ, chú trọng ghi chép về phong tục, thổ nhưỡng, khí hậu của một vùng.
- Cuốn sách cổ này là một phong thổ chí quý giá. (Cuốn sách cổ này là một bộ ghi chép về phong tục và đất đai quý giá.)
Từ đồng nghĩa
- Địa phương chí: (như giải thích ở trên).
- Chuyên khảo địa phương: thuật ngữ hiện đại, có nghĩa tương đương, chỉ một công trình nghiên cứu chuyên sâu về một địa phương.
- Đây là công trình chuyên khảo địa phương công phu. (Đây là công trình nghiên cứu chuyên sâu về địa phương rất công phu.)
Lưu ý về cách dùng
- Từ "địa chí" thường được dùng trong văn phong hành chính, học thuật, nghiên cứu. Trong giao tiếp thông thường, người ta có thể dùng cụm từ giải thích như "sách nghiên cứu về địa phương".
- Từ này có thể được coi là từ Hán Việt cổ, nhưng vẫn được sử dụng phổ biến trong ngành nghiên cứu, xuất bản và thư viện hiện nay.